Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de elektrikli araç kullanımı her geçen gün artıyor. Türkiye’de 2015 yılında sadece 565 olan trafiğe kayıtlı elektrikli otomobil sayısı varken Nisan 2026 sonu itibarıyla bu rakam 400 bine yaklaştı ve 2030 yılında bu rakamın 1 milyon 500 bin olması bekleniyor. Elektrikli araç sayılarının artması ise trafikte yeni bir tehdidi de ortaya çıkarıyor. Çünkü bu araçlarda meydana gelen yangın oldukça tehlikeli sonuçlara neden olabiliyor. Peki elektrikli araç yangın riski neden bu kadar ciddi bir tehlikeyi beraberinde getiriyor? Diğer araç yangınlarından farkı nedir? Elektrikli araç yangınlarındaki zorluklar nelerdir? Bu önemli soruların yanıtlarını gelin bu yazımızda hep birlikte inceleyelim.
Modern şehir hayatında elektrikli araçlar ve şarj düzenekleri ile artık sık sık karşılaşıyoruz. Bu nedenle elektrikli araç yangınları ile ilgili farkındalığımızın da artması gerekiyor. Çünkü bir elektrikli araç, kazadan sonra dışarıdan bakıldığında sakin görünebiliyor. Farlar sönmüş, motoru çalışmaz halde ve herhangi bir alev görülmüyor olabilir. Fakat bu görüntü, yüksek gerilim bataryasının güvenli olduğu anlamına gelmiyor.
Özellikle darbe batarya paketine, modüllere veya hücrelere ulaştıysa araç, kaza anından saatler sonra bile yangın ve yeniden alevlenme riski taşıyabiliyor. Bu nedenle Amerikan Ulusal Otoban Trafik Güvenliği Yönetimi (National Highway Traffic Safety Administration-NHTSA), hasarlı bir elektrikli araçta yüksek gerilim sisteminin enerjili kabul edilmesini ve hasarlı aracın yanıcı malzemelerden uzak tutulmasını öneriyor. Bu yüzden öncelikli olarak elektrikli araç yangın riski oluşturan enerji kaynağının kontrol altına alınması gerekiyor.
Bunun için batarya hasarının değerlendirilmesi, aracın uygun bir alana alınması, çevresinin izole edilmesi, sıcaklığının izlenmesi ve gerekiyorsa yangın sınırlama battaniyesi gibi özel ekipmanların kullanılması gerekiyor.
Elektrikli Araçlarda Yangın Riski Kaza Sonrasında Neden Devam Eder?
Bunun en önemli nedeni çarpışmanın etkisi araç gövdesinde görünürken, asıl riskin zeminin altında saklı kalmasıdır. Elektrikli araçların yüksek gerilim bataryaları genellikle aracın tabanına yakın konumlandırıldığı için özellikle alt gövdeye, batarya muhafazasına veya bağlantı noktalarına alınan darbeler, çok dikkatli bir şekilde değerlendirilmelidir.
Çünkü lityum iyon bataryadaki hücrelerden biri mekanik olarak hasar gördüğünde iç kısa devre meydana gelebilir. Bu durum hücrenin kendi kendine ısınmasına, yani termal kaçak adı verilen kontrolsüz ısınma sürecine ve komşu hücrelerin de etkilenmesine yol açabilir.
İkinci ciddi sorun olarak termal kaçak sırasında yanıcı ve toksik gazlar açığa çıkmaktadır ve hücreler arasında zincirleme yayılım meydana geldiğinde yangın büyümektedir. Üstelik aracın elektronik sisteminin devre dışı kalması, bataryanın tamamen enerjisiz olduğu anlamına gelmez.
Batarya Hasarı, Gecikmeli Termal Kaçak ve Yeniden Alevlenme
Sahada en çok yanlış yorumlanan durumlardan biri, “Araç şu an yanmıyor, demek ki tehlike geçti.” düşüncesidir. Oysa mekanik hasar almış bir bataryada termal olay hemen başlamayabilir ya da sönmüş gibi görünse de yeniden alevlenebilir. Bu konuda özellikle şu üç aşama birbirinden ayrılmalıdır:
| Aşama | Ne meydana gelebilir? | Risk |
|---|---|---|
| Kaza sonrası ilk dönem | Hücre, modül veya batarya muhafazasında mekanik hasar | Gizli kısa devre ve ısınma |
| Termal kaçak başlangıcı | Hücre sıcaklığında kontrolsüz yükselme ve gaz çıkışı | Yangın ve toksik/yanıcı gaz oluşumu |
| Yangın sonrası | Batarya içinde kalan enerji ve hasarlı hücreler | Yeniden alevlenme |
Bu tehdit nedeniyle kaza sonrası elektrikli araç yangın riski incelemesinde yalnızca alev veya duman aranmaz. Sıcaklık trendi, batarya bölgesinden gelen sesler, koku, gaz çıkışı, soğutma sıvısı sızıntısı ve gövdenin deformasyonu birlikte değerlendirilir.
Araç üreticisinin acil durum müdahale kılavuzu ise burada temel referanstır. Çünkü batarya yerleşimi, yüksek gerilim kesme prosedürü ve çekme/taşıma koşulları modelden modele değişebilir. Hasarlı yüksek gerilim bileşenlerine dokunmak veya sistemi rastgele sökmeye çalışmak, yangın riskine ek olarak elektrik arkı ve elektrik çarpması tehlikesi yaratabilmektedir.
Hasarlı Elektrikli Araçlarda Yangın Riski Nasıl Anlaşılır?
Kaza sonrası elektrikli araçlarda risk değerlendirmesi, “yangın var/yok” şeklinde yapılmamalıdır. Özellikle ağır darbe almış araçlarda sıcaklık değişiminin yönüne bakmak daha değerlidir. Örneğin batarya bölgesindeki sıcaklık 25 °C'den 30 °C'ye çıkmışsa tek başına bu değer yangın anlamına gelmez; fakat sıcaklık ölçümleri düzenli aralıklarla yükselmeye devam ediyorsa bu değişim dikkate alınmalıdır.
Şüpheli bir araçta personelin kaputu açıp kablolara, batarya muhafazasına veya turuncu yüksek gerilim kablolarına dokunarak kontrol yapması doğru yaklaşım değildir. Çünkü aracın çalışmıyor olması, hasar görmüş yüksek gerilim sisteminde elektriksel enerjinin bulunmadığını göstermez.
Bu nedenle kaza sonrası özellikle şu belirtilerden biri görülüyorsa araç daha yakından değerlendirilmelidir:
- Batarya bölgesinden yükselen veya giderek artan sıcaklık
- Beyazımsı/gri duman ya da buhar benzeri gaz çıkışı
- Keskin, kimyasal veya elektrolit benzeri koku
- Batarya içerisinden gelen tıslama, çıtırtı veya gaz tahliyesini düşündüren sesler
- Batarya muhafazasında şişme, deformasyon veya darbe izi
- Soğutma sıvısı kaçağı
- Daha önce yanmış ancak yeniden ısınan bir batarya bölgesi.
Kaza Sonrası Elektrikli Araç Nasıl Güvenli Alana Alınır?
Kaza sonrasında elektrikli bir aracı güvenli alana almak, çekicinin aracı bir noktadan diğerine taşımasından ibaret değildir. Aracın nereye götürüldüğü, nasıl konumlandırıldığı ve sonrasında ne kadar süreyle takip edildiği, batarya hasarı bulunan araçlarda yangın güvenliğinin doğrudan bir parçasıdır.
NHTSA, hasarlı elektrikli araçların bina, diğer araçlar ve yanıcı malzemelerden en az 50 feet, yani yaklaşık 15 metre uzak tutulmasını tavsiye ediyor.
Ancak bu mesafe her olay için tek başına güvenlik garantisi değildir. Araçta duman, hızlı sıcaklık artışı veya aktif termal olay belirtileri varsa alanın kontrolü olayın koşullarına göre genişletilmelidir.
“Aracı güvenli bir yere çekmek” ile “aracı güvenli şekilde izole etmek” birbirinden farklı şeylerdir.
Bu kapsamda hasarlı araç için önceden belirlenmiş bir karantina alanının bulunması, özellikle servis, filo ve otopark işletmelerinde olay anındaki karar karmaşasını önemli ölçüde azaltır.
Önleyici İzolasyon Nedir?
Önleyici izolasyon, yangın başladıktan sonra yapılan söndürme müdahalesi değildir. Henüz açık alev bulunmayan ancak batarya hasarı nedeniyle elektrikli araç yangın riski taşıyan bir aracın çevresindeki tehlikeyi önceden sınırlandırmaya yönelik uygulamaların bütünüdür.
Burada üç farklı konu birbirinden ayrılmalıdır:
Elektriksel Güvenlik
Elektriksel güvenlik; yüksek gerilim sistemi ve bileşenleriyle temas riskinin üreticinin prosedürleri doğrultusunda yönetilmesini ifade eder.
Fiziksel İzolasyon
Fiziksel izolasyon; aracın personelden, diğer araçlardan ve yapılardan ayrılmasını kapsar.
Yangın Yayılımının Sınırlandırılması
Yangın sınırlama battaniyeleriyle olası alev, sıcak gaz ve radyant ısının çevreye yayılımını sınırlandırmayı kapsar.
Bu ayrım sahada önemlidir. Çünkü yangın sınırlama battaniyesinin aracı kapatması, yüksek gerilim sistemini enerjisiz hale getirdiği anlamına gelmez. Aynı şekilde aracın açık alana alınması da batarya yangını ihtimalini ortadan kaldırmaz.
Türkiye’de birçok itfaiye teşkilatı tarafından kullanılan Nivofire Yangın Sınırlama Battaniyeleri ise elektrikli araç yangınlarında etkili bir çözüm olarak kullanılıyor. Özellikle firmanın ürettiği Alpha Yangın Sınırlama Battaniyesi, maksimum 2.500 derece sıcaklığa dayanıklılık gösterebiliyor ve 1.500 derecede de sürekli çalışma sıcaklığına sahip.
Elektrikli Araç Yangın Battaniyesi Yangın Çıkmadan Önce Kullanılır Mı?
Evet, uygun ürün ve doğru senaryo söz konusu olduğunda yangın sınırlama battaniyesi, alevler çıkmadan önce de kullanılabilir. Fakat bu bilgi, “hasarlı her elektrikli aracın üzerine battaniye serilmelidir” şeklinde yorumlanmamalıdır.
Hızlı sıcaklık artışı, duman, gaz çıkışı veya batarya bölgesinden gelen anormal sesler varsa kontrolsüz müdahale yapılması riski artırabilir.
Battaniyenin temel işlevi, bataryanın içerisindeki termal reaksiyonu durdurmak değil; olası yangının alev, sıcak gaz ve radyant ısı yoluyla çevreye etkisini sınırlamaktır.
Bu nedenle elektrikli araç yangın battaniyesi, özellikle karantina alanı ve izleme prosedürüyle birlikte düşünülmelidir. Araç battaniye ile kapatıldıktan sonra da batarya içindeki enerji nedeniyle yeniden alevlenme ihtimali devam edebilir.
Yangın Sınırlama Battaniyesinin Yapabilecekleri ve Sınırları
Bir yangın sınırlama battaniyesini değerlendirirken üründen beklenen işlev ile ürünün sağlayacağı koruma birbirinden ayrılmalıdır.
| Kullanım Amacı | Yangın Battaniyesinin Sağlayabileceği Katkı | Sınırı |
|---|---|---|
| Alevin yayılımını sınırlama | Alevlerin çevredeki araçlara ulaşmasını önlemeye yardımcı olur. | Batarya içindeki termal kaçağı durdurmaz. |
| Radyant ısıyı sınırlama | Yakındaki nesnelerin maruz kaldığı ısı yükünü azaltmaya yardımcı olabilir. | Bataryanın iç sıcaklığını düşürmez. |
| Sıcak gazların kontrolü | Yangın etkisinin çevreye yayılımını sınırlandırabilir. | Oluşan gazları ortadan kaldırmaz ama çevreye yayılımın engellemeye yardımcı olur. |
| Yeniden alevlenme | Yeniden başlayan alevlerin çevreye etkisini azaltabilir. | Yeniden alevlenme ihtimalini ortadan kaldırmaz. |
| Müdahale süreci | Profesyonel ekiplerin müdahalesi için zaman kazandırabilir. Güvenli müdahale imkanı sunar. | İtfaiye müdahalesinin yerine geçmez. |
Nivofire Elektrikli Araç Yangın Sınırlama Battaniyeleri
Nivofire, elektrikli araç yangınlarında Türkiye’nin ilk ve tek yerli çözüm markası olarak geliştirdiği yangın sınırlama battaniyeleriyle bu alanda yerli bir çözüm sunuyor.
Yüksek sıcaklıklara dayanıklı, tekrar kullanılabilir ve çevre dostu yapıya sahip Nivofire yangın sınırlama battaniyeleri; elektrikli ve hibrit araçlarda yangının kontrol altına alınmasına, alev ve zehirli gazların çevreye yayılımının sınırlandırılmasına yardımcı oluyor.
Farklı kullanım ihtiyaçlarına yönelik ürün seçenekleri; servisler, otoparklar, şarj istasyonları, filolar ve acil müdahale ekipleri için değerlendirilebiliyor.
Editöryal ve Teknik Kontrol
Bu içerik, NivoFire İçerik Denetim Kurulu tarafından teknik doğruluk, güncellik ve sektör terminolojisine uygunluk açısından incelenmiştir. NivoFire'da yayınlanan içerikler; yangın güvenliği alanındaki sektörel deneyim, güncel teknik bilgiler ve güvenilir kaynaklar dikkate alınarak hazırlanmaktadır.
NivoFire İçerik Denetim Kurulu hakkında bilgi alın →